Cầu Long Biên: Lịch sử, kiến trúc & bí ẩn ‘đi ngược’ (2026)

Có một cây cầu mà người Hà Nội yêu quý không chỉ vì nó nối hai bờ sông Hồng, mà còn vì nó mang trong mình hơn một thế kỷ chứng kiến thăng trầm lịch sử. Cầu Long Biên – cây cầu thép hoàn thành năm 1902 – từng mang tên vị Toàn quyền Paul Doumer và nay vẫn là biểu tượng sống động của Thủ đô. Bài viết này lần theo những dấu mốc thời gian, giải mã bí ẩn thiết kế “đi ngược” và cập nhật dự án sửa chữa mới nhất.

Chiều dài: 1.691 m ·
Số nhịp: 19 ·
Năm hoàn thành: 1902 ·
Đơn vị thiết kế: Hãng Eiffel (Pháp) ·
Tuổi thọ: Hơn 120 năm (tính đến 2026) ·
Kinh phí xây dựng ban đầu: Khoảng 6,2 triệu franc Pháp

Tổng quan nhanh

1Sự thật đã xác nhận

Xây dựng 1898 – 1902, tên cũ là cầu Paul Doumer (Bảo tàng Hà Nội)
19 nhịp dầm thép (Người Hà Nội)

2Điều chưa rõ

Nguyên nhân chính xác thiết kế “đi ngược” vẫn còn nhiều giả thuyết chưa được ghi chép đầy đủ (Người Hà Nội).
Kinh phí xây dựng chính xác khó xác định do mất tài liệu gốc (VietnamPlus).
Chiều dài tổng thể có sự khác biệt giữa các nguồn (1.691 m so với 2.290 m) – chưa có sự thống nhất. (Người Hà Nội)
Ngày khởi công chính xác trong năm 1898 không được xác định rõ. (Người Hà Nội)

3Mốc thời gian

1898 – khởi công dưới thời Pháp thuộc (theo Bảo tàng Hà Nội) (VietnamPlus)
1902 – thông xe, cây cầu thép dài nhất Đông Dương (theo Bảo tàng Hà Nội) (VietnamPlus)
2025-2026 – sửa chữa lớn, dự kiến thông xe 27/5/2026 (VietnamPlus)

4Tiếp theo là gì

Hoàn thành sửa chữa mặt cầu vào tháng 5/2026
Đề xuất chuyển đổi thành cầu đi bộ và không gian nghệ thuật
Bảo tồn di sản kiến trúc thế kỷ XIX

Điểm mấu chốt

Với chiều dài 1.691 m, cầu Long Biên là cây cầu thép duy nhất ở Đông Dương còn giữ nguyên kết cấu dàn thép kiểu Pháp sau 120 năm. Sự tồn tại của nó là minh chứng cho một thời kỳ mà kỹ thuật Eiffel – dù gây tranh cãi – đã định hình hạ tầng giao thông Việt Nam.

Trước khi đi sâu vào từng câu hỏi, một điểm cần làm rõ: hiện nay có hai thông tin về đơn vị thiết kế – một số nguồn ghi Daydé & Pillé (VietnamPlus), một số khác nói hãng Eiffel (Bảo tàng Hà Nội). Cả hai đều thuộc tập đoàn Eiffel, nên thực chất là cùng một gia đình kỹ thuật.

Tên cũ cầu Long Biên?

Cầu Long Biên từng mang tên cầu Paul Doumer (tiếng Pháp: Pont de Paul Doumer) – vị Toàn quyền Đông Dương đã phê duyệt dự án. Sau năm 1954, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đổi tên thành cầu Long Biên, lấy theo tên một huyện ngoại thành Hà Nội. Tên cũ vẫn được nhắc đến trong các tài liệu lịch sử và hồ sơ kiến trúc của Bảo tàng Hà Nội.

Điều thú vị: Paul Doumer sau này trở thành Tổng thống Pháp (1931-1932), và cây cầu mang tên ông là một trong những công trình hạ tầng lớn nhất Đông Dương thời bấy giờ.

Kết luận: Tên gốc “cầu Paul Doumer” gắn với Toàn quyền Paul Doumer, được đổi thành “cầu Long Biên” từ năm 1954. Người dân Hà Nội vẫn thường gọi cầu bằng cái tên lịch sử này trong các câu chuyện.

Điều này cho thấy tên gọi cầu Long Biên gắn liền với sự thay đổi chính trị và lịch sử của Việt Nam.

Cầu Long Biên xây năm nào?

Theo Bảo tàng Hà Nội, cầu được khởi công năm 1898 và hoàn thành năm 1902. Công trình do hãng Eiffel (Pháp) thiết kế và thi công, trở thành cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng. Khi ấy, nó là cây cầu thép dài nhất Đông Dương, với kinh phí xây dựng ban đầu khoảng 6,2 triệu franc Pháp.

Một chi tiết ít người biết: quá trình thi công gặp nhiều khó khăn do dòng chảy mạnh và nền đất yếu của sông Hồng. Các kỹ sư Pháp phải sử dụng kỹ thuật đóng cọc thép mới, sau này trở thành chuẩn mực cho các cầu ở vùng đồng bằng sông Hồng.

Ghi chú của biên tập

Mốc 1902 xuất hiện đồng nhất ở tất cả các nguồn, do đó đây là thông tin có độ tin cậy cao nhất.

Việc xác định niên đại chính xác giúp khẳng định vị thế của cầu Long Biên trong lịch sử kiến trúc Việt Nam.

Cầu Long Biên bao nhiêu nhịp?

Cầu có 19 nhịp dầm thép đặt trên 20 trụ, tổng chiều dài 1.691 m (riêng phần cầu chính dài 896 m, đường dẫn hai đầu dài 795 m). Mỗi nhịp dài khoảng 61 m, rộng 4,75 m – đủ cho một đường sắt đơn ở giữa và hai làn xe thô sơ hai bên (Người Hà Nội). Hãy tưởng tượng: đặt 19 nhịp nối tiếp nhau, tổng chiều dài xấp xỉ chiều dài của 16 sân bóng đá tiêu chuẩn.

Bảng dưới đây tóm tắt thông số kỹ thuật chính:

Thông số	Giá trị
Tên chính thức	Cầu Long Biên
Tên cũ	Cầu Paul Doumer
Năm khánh thành	1902
Chiều dài tổng thể	1.691 m
Số nhịp chính	19
Vật liệu chính	Thép
Đơn vị thiết kế	Hãng Eiffel (Pháp)
Tuyến đường	Quốc lộ 1 cũ (nay là đường gom)

Con số 19 nhịp thép ẩn chứa tham vọng kỹ thuật đầu thế kỷ 20: vượt qua dòng sông Hồng rộng lớn với kết cấu nhẹ nhất có thể.

Tại sao cầu Long Biên lại đi ngược?

Đây là câu hỏi gây tò mò nhất. Nhiều người khi lần đầu đi bộ trên cầu đều ngỡ ngàng: đường bộ và đường sắt không song song, có đoạn đường bộ lệch hẳn sang một bên so với tim cầu. Lý do kỹ thuật: thiết kế ban đầu ưu tiên đường sắt đơn chạy thẳng theo hướng ga Hà Nội – Gia Lâm, nhưng do góc cong của đường dẫn và bố trí ga, mặt cắt ngang bị lệch. Các kỹ sư Pháp đã phải “xê dịch” làn đường bộ để tận dụng không gian còn lại, tạo ra hiệu ứng thị giác “đi ngược” (Người Hà Nội).

Một giả thuyết khác cho rằng đây là cách tiết kiệm vật liệu: thay vì xây hai tầng riêng, họ dồn chung một tầng nhưng bố trí lệch trục để đảm bảo tải trọng phân bố đều trên các dàn thép.

Điều cần thận trọng

Chưa có tài liệu gốc nào giải thích rõ ràng thiết kế này. Các giả thuyết hiện tại dựa trên phỏng đoán kỹ thuật và quan sát thực địa, chứ không phải bản vẽ chính thức còn lưu giữ.

Sự bí ẩn này khiến cầu Long Biên càng thêm độc đáo trong mắt du khách.

Cầu Long Biên ở đâu?

Cầu bắc qua sông Hồng, nối phường Hồng Hà (quận Hoàn Kiếm, trung tâm Hà Nội) với phường Bồ Đề (quận Long Biên). Nằm trên quốc lộ 1 cũ, cách Hồ Gươm khoảng 2 km về phía đông. Vị trí này gần chợ đầu mối hoa quả Long Biên – chợ lớn nhất miền Bắc – tạo nên một quần thể văn hóa – thương mại đặc trưng của khu vực phía Đông thành phố.

Tọa độ địa lý: 21°02′36″B 105°51′36″Đ. Từ trung tâm Hà Nội, bạn có thể đi bộ hoặc đạp xe ra cầu trong vòng 15 phút, dọc theo phố Trần Nhật Duật.

Kết luận: Cầu Long Biên là cây cầu lịch sử bắc qua sông Hồng, nối trung tâm Hoàn Kiếm với quận Long Biên. Đây là một trong những địa điểm check-in yêu thích của giới trẻ Hà thành.

Vị trí này mang lại lợi thế kết nối giao thông và du lịch cho khu vực.

Dòng thời gian lịch sử

1898 – Khởi công xây dựng dưới thời Pháp thuộc (theo Bảo tàng Hà Nội).
1902 – Hoàn thành, thông xe, trở thành cây cầu thép dài nhất Đông Dương (theo Bảo tàng Hà Nội).
1945 – 1954 – Bị hư hại trong chiến tranh Đông Dương, nhiều lần sửa chữa (theo Người Hà Nội).
1965 – 1972 – Bị máy bay Mỹ ném bom, hư hỏng nặng một số nhịp (theo Người Hà Nội).
1980 – 2000 – Khôi phục dần, chuyển thành cầu đường bộ – sắt hỗn hợp (theo Người Hà Nội).
2022 – 2026 – Dự án sửa chữa lớn, cấm xe nặng, bắt đầu thông xe trở lại vào tháng 5/2026 (VietnamPlus).

Dự án sửa chữa giai đoạn 2025-2026 đã hoàn thành khoảng 70% khối lượng, duy trì 4 mũi thi công liên tục 3 ca mỗi ngày (VietnamPlus). Mục tiêu thông xe vào ngày 27/5/2026 đang bám sát tiến độ.

Những điều đã xác nhận và chưa rõ

Đã xác nhận

Cầu xây dựng từ 1898 đến 1902 (Bảo tàng Hà Nội).
Tên cũ là cầu Paul Doumer (Bảo tàng Hà Nội).
Có 19 nhịp, dài 1.691 m (Người Hà Nội).
Do hãng Eiffel thiết kế (Bảo tàng Hà Nội).
Đường bộ và đường sắt chung trên cùng một tầng.

Chưa rõ

Nguyên nhân chính xác thiết kế “đi ngược” vẫn chưa có tài liệu gốc.
Kinh phí xây dựng chính xác khó xác định do mất tài liệu gốc.
Chiều dài tổng thể có sự khác biệt giữa các nguồn (1.691 m so với 2.290 m).
Ngày khởi công chính xác trong năm 1898 không được xác định rõ.

Sự phân biệt giữa thông tin đã xác nhận và chưa rõ giúp người đọc có cái nhìn minh bạch về độ tin cậy của từng dữ liệu.

Lời của những người trong cuộc

“Chúng tôi đang nỗ lực để bảo tồn tối đa kiến trúc lịch sử của cầu, đồng thời đảm bảo an toàn cho người dân khi lưu thông trở lại.”

– Ông Nguyễn Thanh Phương, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Đường sắt Hà Hải, trả lời VietnamPlus

“Cầu Long Biên không chỉ là công trình giao thông, nó là chứng nhân lịch sử, là biểu tượng của Hà Nội trường tồn cùng thời gian.”

– Nhà sử học Dương Trung Quốc, phỏng vấn trên VnExpress

Bài học từ quá khứ

Cầu Long Biên từng bị ném bom nhiều lần, nhưng mỗi lần hư hại đều được phục hồi. Đối với Hà Nội, việc giữ gìn cây cầu này là một cam kết với lịch sử – không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn là duy trì một huyết mạch tinh thần cho người dân Thủ đô.

Những phát biểu trên cho thấy sự đồng thuận về giá trị biểu tượng của cầu Long Biên trong lòng người Hà Nội.

Câu hỏi thường gặp

Cầu Long Biên có phải là cầu duy nhất do Eiffel thiết kế?

Không. Hãng Eiffel còn thiết kế nhiều cầu khác trên thế giới, như cầu Trường Tiền (Huế), cầu Doumer ở Lào, và nhiều cầu ở châu Phi. Cầu Long Biên là một trong những công trình quy mô lớn nhất của hãng tại Đông Dương.

Cầu Long Biên có xe máy đi được không?

Có, nhưng hiện tại chỉ cho xe máy và xe đạp lưu thông. Xe ô tô bị cấm kể từ đợt sửa chữa năm 2022. Sau tháng 5/2026, dự kiến vẫn giữ nguyên quy định này để bảo vệ kết cấu.

Cầu Long Biên có còn hoạt động không?

Có, cầu vẫn phục vụ giao thông đường sắt và đường bộ hạn chế. Tàu hỏa tuyến Hà Nội – Lào Cai vẫn chạy qua cầu hàng ngày.

Giá vé tham quan cầu Long Biên?

Không có vé tham quan. Cầu là công trình công cộng, người dân và du khách có thể tự do đi bộ, chụp ảnh. Tuy nhiên, nên chú ý an toàn vì có tàu hỏa lưu thông.

Cầu Long Biên nằm ở quận nào của Hà Nội?

Cầu nối quận Hoàn Kiếm (phía Tây) và quận Long Biên (phía Đông). Đầu cầu phía Hoàn Kiếm thuộc phường Hồng Hà, đầu cầu phía Long Biên thuộc phường Bồ Đề.

Cây cầu nào tương tự cầu Long Biên?

Cầu Trường Tiền (Huế) và cầu Doumer (Lào) có cùng phong cách kiến trúc dàn thép kiểu Eiffel. Cả hai đều được xây dựng đầu thế kỷ 20 và mang đậm dấu ấn thuộc địa.

Cầu Long Biên có an toàn khi đi bộ không?

Hiện tại, cầu có làn đường bộ riêng, nhưng không có vách ngăn với đường sắt. Du khách nên đi sát lề, tránh xa đường ray khi có tàu. Các dự án sửa chữa đang bổ sung lan can và hệ thống chiếu sáng để tăng an toàn.

Hy vọng những thông tin trên giúp bạn đọc hiểu sâu hơn về cầu Long Biên – biểu tượng văn hóa của Thủ đô.

Additional sources

thuviennhadat.vn, doanhnghieptiepthi.vn, thuvienphapluat.vn, khainamtransport.com

Cầu Long Biên: Lịch sử, kiến trúc & bí ẩn ‘đi ngược’ (2026)

Dung bo lo

4 bai lien quan